خانه آقا زاده ابرکوه
خانه نيكخواه يكي از خانه هاي تاريخي شهرستان ابركوه مي باشد كه در روستاي بداف يكي از روستاهاي بخش بهمن واقع گرديده است اين خانه داراي حياط مركزي مي باشد كه اتاقها در چهار طرف حياط بنا گرديده است.
مصالح بكار رفته در اين بنا خشت خام، گل، گچ و چوب مي باشد اما آنچه باعث ارزش بيشتر بنا گرديده است درخت كهنسال بنه اي است كه داخل خانه قرار گرفته و با عمري بيش از 1500 سال هنوز به بار مي نشيند و سالانه بيش از 200 كيلو ميوه از آن برداشت مي شود.
خانه گبري يكي از خانه هاي قديمي و ناشناخته شهرستان ابركوه كه در بافت قديم واقع گرديده است. ورودي بنا در ضلع شمالي ميباشد كه توسط دالاني به حياط 8 ضلعي منتهي مي شود. در امتداد محورهاي اصلي حياط صفه هايي مي باشد كه پس از مدتي تغييراتي در صفه هاي شمالي و شرقي بوجود آمده است. در جبهه شرقي فضاي زير زميني كه در بستر طبيعي طراحي نموده و قسمتي از سقف آن را با خشت پوشانده اند ديده مي شود. مصالح بكار رفته در بنا خشت خام و گل و كاه و چوب و گچ مي باشد. از خصوصيات بارز بنا مي توان حياط 8 ضلعي وروديهاي راست گوشه و سقفهاي جناقي، فضاها و صفه ها و گچبري هاي بنا كه تقريباً همه آن از بين رفته و فقط كمي از آن باقي مانده را نام برد.
خانه گبري يكي از خانه هاي قديمي و ناشناخته شهرستان ابركوه كه در بافت قديم واقع گرديده است. ورودي بنا در ضلع شمالي ميباشد كه توسط دالاني به حياط 8 ضلعي منتهي مي شود. در امتداد محورهاي اصلي حياط صفه هايي مي باشد كه پس از مدتي تغييراتي در صفه هاي شمالي و شرقي بوجود آمده است. در جبهه شرقي فضاي زير زميني كه در بستر طبيعي طراحي نموده و قسمتي از سقف آن را با خشت پوشانده اند ديده مي شود. مصالح بكار رفته در بنا خشت خام و گل و كاه و چوب و گچ مي باشد. از خصوصيات بارز بنا مي توان حياط 8 ضلعي وروديهاي راست گوشه و سقفهاي جناقي، فضاها و صفه ها و گچبري هاي بنا كه تقريباً همه آن از بين رفته و فقط كمي از آن باقي مانده را نام برد.
يكي از خانه هاي قديمي شهرستان ابركوه خانه عظيم پور معروف به خانه صادق حاج حسن است كه در بافت قديم شهر و در محله دربقلعه واقع شده است.
اين خانه مانند اكثر خانه هاي نواحي مركزي ايران به وسيله راهرويي به حياط مركزي منتهي مي شود و در فصول مختلف قابل استفاده بوده و متناسب با شرايط اقليمي مناطق كويري ساخته شده است.
خانه عظيم پور با مساحتي در حدود 300 متر مربع داراي 7 اطاق، صفه، صفچه دور تا دور حياط مي باشد كه اكثر اطاق هاي آن داراي بالا خانه است و به دو قسمت اندروني و بيروني تقسيم مي شود. يكي از اطاق ها به ابعاد 5×12 متر است كه مزين به مقرنس كاري ها و پنجره هاي گچبري شده مي باشد و اصطبل و مطبخ خانه در محوطه جداگانه اي از خانه قرار گرفته است. مصالح به كار رفته در بنا گل، گچ و خشت خام است. قدمت اين خانه به دوره صفويه بر مي گردد.
يكي از خانه هاي قديمي شهرستان ابركوه خانه قيومي است كه در بافت قديم و در محلة درب قلعه ابركوه واقع و مسكوني است. در ورودي آن چوبي دولنگه بوده زير ساباطي به طرف غرب باز ميشود. كشيدگي خانه شمالي - جنوبي است و شامل يك طبقه به انضمام يك نيم طبقه بر ضلع جنوبي است. روبروي ورودي حياط يك راهرو ديگر قرار گرفته كه به مطبخ و فضاهاي فرعي خانه راه دارد. تزئينات داخل حياط اصلي چند طاق نما با نقوش گچبري شده است. تزئينات اصلي بنا در اتاقي در ضلع غربي است و با مقرنسها و گچبري هايي تجلي يافته است. مصالح بكار رفته در بنا خشت و گل و اندود كاهگل و تزئينات گچي است.
در بافت قدیم روستای اسفندآباد خانه ای زیبا در دو طبقه با قدمت قاجاری با نام خانه شمس احداث شده است که متأسفانه تعریض کوچه باعث شد حیاط مرکزی این خانه از بین برود و تنها عمارت آن در دو طبقه باقی بماند.
مصالح بکار رفته در این بنای تاریخی خشت خام و ملات گل است.
هم اکنون مقدمات ساخت این خانه تاریخی فراهم شده و به زودی جزو آثار ملی ایران خواهد شد
در بافت قدیم محله دروازه میدان خانه ای زیبا به صورت حیاط مرکزی قرار دارد که متعلق به آقازاده بوده و بعدها توسط مصطفوی خریداری شده است. قسمت شمالی خانه در دو طبقه احداث شده که قسمت ورودی آن در جبهه جنوبی قرار دارد.
این خانه همچون دیگر خانه های شهرستان متعلق به دوران قاجاریه استو مصالح بکار رفته در آن خشت خام و گل است.
خانه مریم خانم یکی از بناهایی است که از عهد قاجاریه باقی مانده است. این خانه در محله قدیم نظامیه واقع شده. آنچه در این خانه حائز اهمیت است، برج نگهبانی آن که در ضلع شمال غربی ساخته شده و از دور خودنمایی می کند. قسمت داخلی خانه بصورت حیاط مرکزی است که خانه را به دو قسمت فضای اندرونی و بیرونی تقسیم می کند. مصالح بکار رفته در این بنای تاریخی خشت خام، ملات گل و ... است.
این بنا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه شريفي يكي از خانه هاي تاريخي دوران قاجاري است كه سبك و سياق اين دوره در كالبد خانه به خوبي مشهود مي باشد.
تناسب ارتفاعي كم، وجود اتاقهاي سه دري، پنج دري، تالار و شاه نشين از ارزشهاي معماري موجود در بنا است. بناي مذكور بصورت حياط مركزي مي باشد كه در چهار جبهه فضاي عملكردي شكل گرفته است.
ضلع شمالي شامل تالار و شاه نشين، در ضلع غربي پنج دري، ضلع جنوبي سه دري ساخته شده است و ضلع شرقي صفه اي كم عمق دارد.
سه فضاي تو در تو در جبهه شمال شرقي و مطبخ در ضلع جنوب غربي استقرار يافته و نماي حياط نيز به تزئينات گچبري و سيمگل با گل زرد آراسته شده است.خانه مذكور در سال 1383 تحت شماره 11653 به ثبت آثار ملي ايران رسيده است.
خانه حاجي خان يكي از خانه هاي تاريخي دوران قاجاريه شهرستان مي باشد كه در بافت قديم شهر واقع گرديده است اين خانه زيبا نظير ساير خانه هاي تاريخي شهرستان با مصالح خشت خام و گل بنا گرديده است و داراي حياط مركزي بوده كه اطاقها در چهار طرف حياط بنا گرديده است. آثار گچبري به جا مانده نشاني از عظمت و زيبايي خانه مذكور دارد متأسفانه واقع شدن اين خانه در مسير خيابان باعث ويراني خانه گرديده كه به لحاظ اهميت خانه بازسازي گرديده است و خانه تحت شماره 6310 به ثبت آثار ملي رسيده است.
خانه ابطحي يكي ديگر از بناهاي ارزشمند و تاريخي شهرستان ميباشد كه در مجاورت اثر تاريخي سيدون علي نقيا و مسجد حسينيه در بافت تاريخي محله نبادان واقع گرديده است. اين خانه مانند ساير خانه هاي تاريخي شهرستان بصورت حياط مركزي مي باشد و ورودي اصلي آن در قسمت شرقي بنا تعبيه شده است. قدمت ايوان شمالي و بعضي اتاقهاي آن صفوي مي باشد و در دوره هاي بعدي ساير قسمتها و حياط مركزي دستخوش تغييرات گرديده است. مصالح بكار رفته در اين بناي تاريخي خشت خام، ملات گل، گچ، چوب و ... ميباشد.
يكي ديگر از خانه هاي با ارزش و قديمي شهرستان ابركوه خانه حسيني دوست است كه در بافت قديم محله دروازه ميدان واقع شده قدمت اين بنا قاجاري است. اين بنا نيز همچون ساير خانه هاي منا طق كويري به صورت حياط مركزي است و در چهار جبهه استقرار يافته است. ضلع جنوبي بناي مذكور در دو طبقه مي باشد و اضلاع ديگر حياط يك طبقه، از خصوصيات بارز اين بنا تزئينات گچبري و دو ستون جلو ايوان فضاي طبقه اول همراه با سيمگل بدنه حياط با گل زرد است كه در نماي حياط مشهود مي باشد.
خانه سید علی آقا شهرستان ابرکوه
يكي از خانه هايي كه در شهرستان ابركوه حائز اهميت و از حيث معماري و به كارگيري عناصر سنتي ايران از جمله بادگير در خور توجه است خانه اي معروف به خانه سيدعلي آقاست. اين خانه همچون خانه هاي مناطق كويري ايران داراي حياط مركزي با عناصر باغچه و حوض براي بوجود آوردن شرايط اقليمي متناسب با مناطق كويري است. در جبهه شمالي آن تالار اصلي قرار دارد و در قسمت پشت تالار اتاق بادگير قرار گرفته است. در دو طرف ضلع شرقي و غربي خانه اتاقهاي متعدد با كاربري هاي مخصوص به خود قرار دارد و يك ايوان كوچك ضلع جنوبي را تكميل ميكند. اين خانه داراي دو قسمت اندروني و بيروني است كه قسمت اندروني به منظور خصوصي بودن در پشت تالار قرارگرفته و قسمت بيروني ويژه ميهمانان و مراجعه كنندگان است. قدمت اين خانه به دورة قاجاريه بر مي گردد.
یکی از خانه های قدیمی شهرستان ابرکوه که در بافت قدیم محله دروازه میدان در کنار خانه آقازاده قرار دارد خانه مدرس زاده است. قدمت این خانه به دوران پهلوی برمیگرده و از نظر سبک معماری این خانه به صورت حیاط مرکزی بوده که ضلع شرقی آن در دو طبقه احداث شده. دو ستون با سر ستون های مقرنس کاری شده و همچنین رسم بندی های داخل حیاط نیز از عناصر دیدنی این خانه به حساب می آید. مصالح بکار رفته شامل خشت خام، خاک، گل و چوب است.
خانه موسوي يكي از خانه هاي قديمي شهرستان ابركوه است كه بصورت حياط مركزي بوده و عمارت در سه جبهه به منظور استفاده در فصول مختلف استقرار پيدا كرده است. عمارت مهتابي و شكم دريده و بادگير در يكي جبهه خانه واقع شده كه در تابستان از آن استفاده مي شود و اتاقهاي پنج دري در يك جبهه استقرار دارد كه در فصل سرما و زمستان قابل استفاده است.
صندوقخانه از جمله فضاهايي است كه در مجاورت عمارت تالار و بادگير قرار دارد همچنين يك حوض سنگي در وسط حياط ايجاد شده كه به حياط طراوت خاصي مي بخشد. قدمت خانه موسوي متعلق به دوره قاجاريه و يكي از منازل مسكوني و شاخص در شهرستان ابركوه است كه تحت شماره 1840 به ثبت آثار ملي رسيده است.
خانه ملك نيا از جمله خانه هاي تاريخي ـ فرهنگي شهرستان ابركوه است كه در بافت قديم قرار دارد و از اهميت ويژه اي برخوردار است.
ورودي بنا در جبهه شمالي است كه با دالاني به حياط متصل ميشود. فضاهاي جبهه شمالي در 2 طبقه ساخته شده است. طبقه اول داراي نماي آجري است كه دو فضاي پشت سر هم بصورت تو در تو در وسط و دو راهرو در طرفين ديده ميشود. طبقه دوم داراي يك ايوان با دو ستون بصورت هشت ضلعي و گچبري شده و دو نيم ستون چسبيده به ديوارهاي شرقي و غربي با تزئينات گچبري ميباشد. يك اتاق پنج دري در پشت ايوان ايجاد شده كه در پشت آن اتاق بادگير با سه در به هم مرتبط ميباشد. بدنه ها و سقف ايوان و همچنين پيشگاه ايوان، سر ستونها، پاي ستونها، داخل اتاق پنج دري داراي تزئينات گچبري به شكل نقوش اسليمي است. قسمتهایي از ديوار قديمي دورحياط در جبهه شرقي و غربي باقيمانده است كه طاق نماهايي را در قسمت بالاي آن ايجاد كرده اند بادگير بسيار زيبائي نيز در جبهه شمالي بر روي اتاق بادگير استقرار دارد كه جريان هوا را به داخل خانه هدايت مي كند. قدمت قسمتهاي قديمي خانه به دوره قاجاريه برمي گردد.
از دیگر بناهای شاخص شهر ابرکوه که در بافت قدیم محله دربقلعه قرار دارد، خانه ابوالقاسم عزیزی است. این بنای قاجاری بصورت حیاط مرکزی و دارای رسم بندی و گچ بری های بسیار زیبا در قسمت حیاط و دیوار همراه با گل زرد است و ورودی خانه در جبهه شمالی است.
این بنا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.